ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

Δικαστήριο: ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ
Τόπος: ΑΘΗΝΑ
Αριθ. Απόφασης: 4
Ετος: 2012
Περίληψη

Ποσοστό τόκου 6% για τις οφειλές της "Ελληνικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης ΑΕ" και παραδεκτό πρότασης του λόγου στον Άρειο Πάγο - Αντισυνταγματικότητα διατάξεων παρ. 5 άρθρ. 14 ν. 1730/1987 -. Η διάταξη του άρθρ. 14 παρ. 5 ν. 1730/1987 δεν είναι σύμφωνη προς τα άρθρ. 4 παρ. 1, 20 παρ. 1 του Συντάγματος, 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ και δεν πρέπει να εφαρμοσθεί. Ο λόγος αναιρέσεως της ΚΠολΔ 562 παρ. 2 παραδεκτώς προτείνεται κατά τρόπο ορισμένο το πρώτον, μετά την συμπλήρωση του από τον Εισηγητή (άρθρο 562 παρ. 4), με την ερευνώμενη αίτηση αναιρέσεως, εφόσον πρόκειται για ισχυρισμό, που αφορά τη δημόσια τάξη και παράλληλα τα θεμελιωτικά αυτού πραγματικά περιστατικά τέθηκαν υπόψη του δικαστηρίου της ουσίας και επιπρόσθετα προκύπτουν από τις αιτιολογίες της απόφασης.

Κείμενο Απόφασης

Αριθμός 4/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΕ ΤΑΚΤΙΚΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές της A' Σύνθεσης: Ρένα Ασημακοπούλου, Πρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χρυσικό, Νικόλαο Ζαΐρη, Αντιπροέδρους, Χαράλαμπο Δημάδη, Ανδρέα Τσόλια, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Γεωργία Λαλούση, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Ανδρέα Δουλγεράκη-Εισηγητή, Νικόλαο Μπιχάκη, Δημήτριο Κράνη, Ανδρέα Ξένο, Κυριακούλα Γεροστάθη, Βασίλειο Φράγγο, Νικόλαο Τρούσα, Δημήτριο Κόμη, Αντώνιο Ζευγώλη, Γεράσιμο Φουρλάνο, Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Ιωάννα Πετροπούλου, Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη και Μαρία Βασιλάκη, Αρεοπαγίτες, (κωλυομένων των λοιπών Δικαστών της σύνθεσης). Συνεδρίασε δημόσια στο κατάστημά του στις 17 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Φώτιου Μακρή (νόμιμου αναπληρωτή του κωλυομένου Εισαγγελέα Αρείου Πάγου Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε) και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του καλούντος - αναιρεσείοντος: Χ. Κ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Καρανάσιο.

Της καθής η κλήση - αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Ελληνική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση Α.Ε", η οποία εδρεύει στην Αγία Παρασκευή Αττικής, νομίμως εκπροσωπούμενης, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Λαλλά.

Των Προσθέτως Παρεμβαινόντων:

Α. Ομόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "Γ. Κ.-Ε. Δ. ΟΕ" και διακριτικό τίτλο "ATLANTIC PICTURES", με έδρα τα Μελίσσια Αττικής, νομίμως εκπροσωπούμενης, η οποία δεν παραστάθηκε

ΥΠΕΡ: του Χ. Κ. του Ν., κατοίκου ...

ΚΑΤΑ: της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ - ΕΡΤ ΑΕ", νομίμως εκπροσωπούμενης, με έδρα την Αθήνα.

Β. Δευτεροβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης των σωματείων των εργαζομένων στην Ελληνική Ραδιοφωνία - Τηλεόραση, με την επωνυμία "Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Προσωπικού Ελληνικής Ραδιοφωνίας - Τηλεόρασης", (Π.Ο.Σ.Π.Ε.Ρ.Τ), με έδρα στην Αγία Παρασκευή Αττικής, νομίμως εκπροσωπούμενης, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Σωτηρακόπουλο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

ΥΠΕΡ: του Χ. Κ. του Ν., κατοίκου ...

ΚΑΤΑ: της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ - ΕΡΤ ΑΕ", νομίμως εκπροσωπούμενης, με έδρα την Αθήνα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28 Νοεμβρίου 2000 ανακοπή της ήδη καθής η κλήση αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4086/2002 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 6509/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο καλών - αναιρεσείων με την από 21 Ιουνίου 2007 αίτησή της.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η 1000/2010 απόφαση του Α2 Πολιτικού Τμήματος, η οποία παραπέμπει στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τον δεύτερο λόγο της από 21.6.2007 αίτησης, του Χαριλάου Καραβαγγέλη, για αναίρεση της υπ' αρ. 6509/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Μετά την πιο πάνω απόφαση και την από 7 Οκτωβρίου 2010 κλήση του καλούντος η προκείμενη υπόθεση φέρεται στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου τούτου.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Στο σημείο αυτό εμφανίστηκε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της ήδη αναιρεσίβλητης ανώνυμης εταιρείας, Γεώργιος Λαλλάς και δήλωσε ότι του κοινοποιήθηκε η από 22 Σεπτεμβρίου 2011 δήλωση της πρώτης εκ των προσθέτως παρεμβαινόντων ομόρρυθμης εταιρείας με την οποία δηλώνει ότι παραιτείται από το δικόγραφο και το δικαίωμα της από 18.3.2011 πρόσθετης παρέμβασής της. Οι παραστάντες πληρεξούσιοι των διαδίκων, αφού έλαβαν το λόγο από την Πρόεδρο, ανέπτυξαν και προφορικά στο ακροατήριο τους σχετικούς ισχυρισμούς τους, που αναφέρονται στις προτάσεις τους και ζήτησαν, ο μεν του καλούντος- αναιρεσείοντος την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ο δε της καθής η κλήση αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους του στη δικαστική δαπάνη του.

Ο Εισαγγελέας πρότεινε α) να γίνει δεκτός ο λόγος αναιρέσεως για αντισυνταγματικότητα της διάταξης του άρθρου 14 παρ. 5 του Ν. 1730/87 που ορίζει η ΕΡΤ ΑΕ υποχρεούται να καταβάλει στους πιστωτές της τόκο υπερημερίας με προνομιακό επιτόκιο 6%, όπως το δημόσιο, και όχι με το σύνηθες επιτόκιο, που ισχύει για όλους του οφειλέτες και β) να αναιρεθεί η 6509/04 απόφαση του Εφετείου Αθηνών με σκοπό να απορριφθεί η έφεση της ΕΡΤ ΑΕ κατά της 4086/02 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Κατόπιν αυτών η Πρόεδρος έδωσε εκ νέου το λόγο στους πιο πάνω πληρεξουσίους των παραστάντων διαδίκων, οι οποίοι αναφέρθηκαν σε αυτά που προηγουμένως είχαν αναπτύξει.

Κατά την 23 Φεβρουαρίου 2012, ημέρα που συγκροτήθηκε το παρόν δικαστήριο προκειμένου να διασκεφθεί την ανωτέρω υπόθεση ήταν απόντες οι: Νικόλαος Ζαΐρης, Αντιπρόεδρος, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Κυριακούλα Γεροστάθη, Βασίλειος Φράγγος, Νικόλαος Τρούσας και Δημήτριος Κόμης Αρεοπαγίτες, οι οποίοι δήλωσαν κώλυμα αρμοδίως, παρισταμένων πλέον των δεκαπέντε (15) μελών εκ των συμμετασχόντων στη συζήτηση της υπόθεσης, κατ' άρθρο 23 παρ. 2 του ν. 1756/1988, όπως ισχύει μετά την τροποποίηση με το άρθρο 44 του ν.3659/2008.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 294, 296, 297 και 299 ΚΠολΔ, που εφαρ΅όζονται, σύ΅φωνα ΅ε το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι η παραίτηση ολική ή ΅ερική από το δικόγραφο της πρόσθετης παρέμβασης, που έχει ασκηθεί ενώπιον του Αρείου Πάγου, ΅πορεί να γίνει ή ΅ε προφορική δήλωση προτού αρχίσει η προφορική συζήτηση της υπόθεσης, ή ΅ε δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου, και επιφέρει αντίστοιχη (αναλόγως του περιεχο΅ένου και της έκτασής της) κατάργηση της δίκης (Ολ.ΑΠ 20/1999). Ως δικόγραφο νοείται κάθε έγγραφο που συντάσσεται από το διάδικο ή το δικαστικό πληρεξούσιό του, για την πιστοποίηση των διαδικαστικών πράξεων που ενεργούν ή από το δικαστήριο, και το οποίο (έγγραφο), κατ' άρθρο 118 ΚΠολΔ, είτε υποβάλλεται στο δικαστήριο, είτε επιδίδεται από τον ένα διάδικο στον άλλο. Με βάση τα ανωτέρω η παραίτηση από την πρόσθετη παρέμβαση ΅πορεί να γίνει και ΅ε εξώδικη δήλωση, εφόσον φέρει τα στοιχεία του άρθρου 118 ΚΠολΔ.

Στην προκεί΅ενη περίπτωση, η Ομόρρυθμη Εταιρεία με την επωνυμία "Γ. Κ. - Ε. Δ. ΟΕ" και το διακριτικό τίτλο "ATLANTIC PICTURES", επικαλούμενη ότι έχει έννομο συμφέρον, άσκησε την, από 18-3-2011, πρόσθετη, υπέρ του αναιρεσείοντος, παρέμβαση της, κατά τη συζήτηση δε της αίτησης αναιρέσεως δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο. Ο πληρεξούσιος δικηγόρος της αναιρεσίβλητης Γεώργιος Λαλλάς δήλωσε ότι η παραπάνω εταιρεία, με την προσκομιζόμενη, από 22-9-2011, εξώδικη δήλωση της, παραιτήθηκε από το δικόγραφο της κρινόμενης πρόσθετης παρέμβασης, πριν τη συζήτηση αυτής. Όπως προκύπτει από την, επ' αυτής, επισημείωση της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών, ..., με χρονολογία 22-9-2011, η παραπάνω εξώδικη δήλωση επιδόθηκε στην αναιρεσίβλητη την 22-9-2011, με αυτήν δε η προσθέτως παρεμβαίνουσα, διά του υπογράφοντος την εξώδικη δήλωση δικηγόρου της Θωμά Κουβέλη, στον οποίο έχει χορηγήσει ειδική πληρεξουσιότητα, με το 18004/19-9-2011 πληρεξούσιο του Συμβολαιογράφου Αθηνών Γιάννη Γουβέλη, δηλώνει, ότι παραιτείται από το δικόγραφο της πρόσθετης παρέμβασης. Η ως άνω παραίτηση, που έγινε ΅ε εξώδικο, είναι έγκυρη, κατά τα προεκτεθέντα, έχει δε ως αποτέλεσμα ότι η πρόσθετη αυτή παρέμβαση θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε (άρθρο 295, 299 ΚΠολΔ). Επομένως, η δίκη που ανοίχθηκε με αυτήν πρέπει να κηρυχθεί καταργη΅ένη. Με την από 7-10-2010 κλήση του αναιρεσείοντος Χ. Κ. του Ν., κατοίκου ..., εισάγεται νομίμως στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου ο, εκ του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ, δεύτερος λόγος της, από 21-6-2007, αιτήσεως του, περί αναιρέσεως της 6509/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, μετά την έκδοση της 1000/2010 αποφάσεως του Α2' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, το οποίο παρέπεμψε το λόγο αυτό στην Ολομέλεια, διότι έκρινε, ότι, με την επ' αυτού διάγνωση, δημιουργείται ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος, αλλά και ως δυνάμενο να οδηγήσει στην άρνηση εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 14 παρ. 5 του ν. 1730/1987, ως αντισυνταγματικής (ΚΠολΔ 563 παρ.2 στοιχ. β', 23 παρ.2 του ν. 1756/1988). Από τη διάταξη του άρθρου 80 ΚΠολΔ, με την οποία ορίζεται ότι "αν, σε δίκη που εκκρεμεί μεταξύ άλλων, τρίτος έχει έννομο συμφέρον να νικήσει κάποιος διάδικος, έχει δικαίωμα, έως την έκδοση αμετάκλητης απόφασης, να ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση για να υποστηρίξει το διάδικο αυτόν", προκύπτει ότι η πρόσθετη παρέμβαση από κάποιο πρόσωπο μπορεί να ασκηθεί και το πρώτο ενώπιον της Ολομελείας του Αρείου Πάγου. Από την ως άνω διάταξη, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 68 του ιδίου Κώδικα, προκύπτει επίσης, ότι αναγκαίος όρος για την άσκηση πρόσθετης παρέμβασης είναι η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος στο πρόσωπο του παρεμβαίνοντος. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 669 παρ.2 ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται και επί αναιρέσεως (άρθρο 675Α ΚΠολΔ) "Αναγνωρισμένα επαγγελματικά σωματεία εργαζομένων ή εργοδοτών, αναγνωρισμένες ενώσεις τους ή επιμελητήρια, έχουν το δικαίωμα "να παρέμβουν υπέρ διαδίκου, εφόσον είναι μέλος τους ή μέλος κάποιας από τις οργανώσεις που αποτελούν την ένωση".

Στην προκειμένη υπόθεση, η οποία παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου αυτού, για την επίλυση του ως άνω νομικού ζητήματος, άσκησε, για πρώτη φορά, πρόσθετη, υπέρ του αναιρεσείοντος, παρέμβαση η "Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Προσωπικού Ελληνικής Ραδιοφωνίας-Τηλεόρασης", (Π.Ο.Σ.Π.Ε.Ρ.Τ), ως αναγνωρισμένη δευτεροβάθμια Συνδικαλιστική Οργάνωση των εργαζομένων στην Ελληνική Ραδιοφωνία-Τηλεόραση, με την από 12-9-2011 πρόσθετη παρέμβαση της, επικαλούμενη, ως έννομο συμφέρον, την προστασία των εργασιακών και οικονομικών συμφερόντων του αναιρεσείοντος - εργαζομένου, αλλά και του συλλογικού συμφέροντος των μελών της, δοθέντος ότι τα ζητήματα που θα κριθούν είναι γενικότερου ενδιαφέροντος.

Συνεπώς, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, υφίσταται στο πρόσωπο της παρεμβαίνουσας το αναγκαίο έννομο συμφέρον και, αφού η παρέμβαση ασκήθηκε παραδεκτά, πρέπει να συνεκδικαστεί με την αίτηση αναιρέσεως. Κατά τους ορισμούς του άρθρου 562 παρ. 2 περ. γ' ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναιρέσεως, που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη, όπως η έννοια αυτής οριοθετείται από τις διατάξεις των άρθρων 33 ΑΚ, 323 αρ. 5, 897 αρ. 6 ΚΠολΔ και αναφέρεται στην αποτροπή επελεύσεως έννομης συνέπειας, μη ανεκτής από την κρατούσα στην Χώρα ηθική, κοινωνική, πολιτειακή ή οικονομική τάξη. Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν ο ισχυρισμός συνδέεται με νομοθετική ρύθμιση ουσιαστικού ή δικονομικού χαρακτήρα κανόνα δικαίου, η οποία προβάλλεται ως αντικείμενη στο Σύνταγμα, και παράλληλα τα θεμελιωτικά αυτού περιστατικά τέθηκαν υπόψη του δικαστηρίου της ουσίας ή προκύπτουν από την ίδια την απόφαση (ΟΛ.ΑΠ. 20/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, το Εφετείο δέχθηκε ότι η ήδη αναιρεσίβλητη "ΕΡΤ ΑΕ", με επιταγή κάτω από το αντίγραφο εξ απογράφου πρώτου εκτελεστού της 5980/1996 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, επιτάχθηκε να καταβάλει στον καθού η ανακοπή και ήδη αναιρεσείοντα, για τόκους του οφειλομένου κεφαλαίου, το ποσό των 4.351.000 δρχ., εκ του οποίου το ποσό που αντιστοιχεί σε ποσοστό τόκων 6% ετησίως ανέρχεται σε 957.870 δρχ., το υπόλοιπο δε εκ τόκων ποσό της επιταγής, ήτοι 3.393.130 δρχ. αντιστοιχεί στο πέραν του 6% ετησίως ποσοστό τόκου. Έκρινε δε ότι, ως προς το τελευταίο αυτό ποσό τόκου, δεν είχε αξίωση ο καθού η ανακοπή κατά της ανακόπτουσας, με την αιτιολογία ότι η αναιρεσίβλητη, δυνάμει της διάταξης του άρθρου 14 παρ. 5 του ν. 1730/1987, απολάμβανε των αναφερόμενων οικονομικών και δικονομικών προνομίων του Δημοσίου, και, αφού δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση αυτής, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και, δικάζοντας επί της ανακοπής, δέχθηκε αυτή ως κατ' ουσίαν βάσιμη και ακύρωσε την επιταγή κατά το παραπάνω ποσό. Ο ερευνώμενος λόγος αναιρέσεως, περί αντιθέσεως της ρύθμισης του άρθρου 14 παρ. 5 του ν. 1730/1987 στις διατάξεις των άρθρων 4 παρ.1, 20 παρ. 1 του Συντάγματος, 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, δεν διαλαμβάνεται στις κατατεθείσες στην έκκλητη δίκη έγγραφες προτάσεις του αναιρεσείοντος, όπως προκύπτει από την επισκόπησή τους, αλλά προβάλλεται για πρώτη φορά με το αναιρετήριο στην αναιρετική δίκη. Παρά ταύτα παραδεκτώς προτείνεται κατά τρόπο ορισμένο το πρώτον, μετά την συμπλήρωση του από τον Εισηγητή δικαστή (άρθρο 562 παρ. 4), με την ερευνώμενη αίτηση αναιρέσεως, εφόσον πρόκειται για ισχυρισμό, που αφορά τη δημόσια τάξη και παράλληλα τα θεμελιωτικά αυτού πραγματικά περιστατικά τέθηκαν υπόψη του δικαστηρίου της ουσίας και επιπρόσθετα προκύπτουν από τις αιτιολογίες της απόφασης.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 21 του Κώδικα νόμων περί δικών του Δημοσίου, το ποσοστό του επιτοκίου (υπερημερίας και νόμιμου), που ισχύει για τις οφειλές του Δημοσίου, ανέρχεται σε 6%. Εξάλλου, στις διατάξεις του ιδρυτικού της ΕΡΤ-Α.Ε. Ν. 1730/1987, όπως ο νόμος αυτός τροποποιήθηκε και ισχύει, ορίζονται μεταξύ άλλων τα εξής: Στην παρ.1 του άρθρου 1 ότι: "ιδρύεται νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου για την ελληνική ραδιοφωνία και τηλεόραση που λειτουργεί με την μορφή ανώνυμης εταιρείας και έχει έδρα την Αθήνα ... ", στην παρ. 3 του αυτού άρθρου ότι: "Η ΕΡΤ-Α.Ε. είναι δημόσια επιχείρηση, που ανήκει στο δημόσιο τομέα (Ν. 1256/82), ελέγχεται και εποπτεύεται από το Κράτος. Έχει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια και τελεί υπό κοινωνικό έλεγχο που ασκείται από την Αντιπροσωπευτική Συνέλευση Κοινωνικού Ελέγχου Τηλεθεατών- Ακροατών", στην παρ. 1 του άρθ. 2 ότι: "Σκοπός της ΕΡΤ-Α.Ε. είναι η οργάνωση, εκμετάλλευση και ανάπτυξη της ραδιοφωνίας και τηλεόρασης, καθώς και η συμβολή της με τα μέσα αυτά α) στην ενημέρωση β) στην μόρφωση και γ) στην ψυχαγωγία του ελληνικού λαού. Η ΕΡΤ-Α.Ε δεν επιδιώκει την απόκτηση κέρδους", στην παρ. 1 του άρθρου 13 ότι: "Το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της ΕΡΤ-ΑΕ, είναι εκείνο που προκύπτει μετά την απογραφή και αποτίμηση των περιερχόμενων σ' αυτήν περιουσιακών στοιχείων, ενεργητικών και παθητικών των καταργούμενων ΕΡΤ-1 και ΕΡΤ-2 και την απεικόνιση τους στον ισολογισμό που συντάσσεται στη συνέχεια. Το κεφάλαιο ανήκει αποκλειστικά στο Ελληνικό Δημόσιο, στο όνομα του οποίου εκδίδεται ένας ονομαστικός αναπαλλοτρίωτος τίτλος (μετοχή)", στην παρ. 1 του άρθρου 14 "Πόροι της ΕΡΤ είναι α) έσοδα από ανταποδοτικό τέλος (εισφορά) που εισπράττει η ΕΡΤ-ΑΕ, σύμφωνα με τις διατάξεις των επόμενων παραγράφων β) έσοδα από διαφημίσεις γ) έκτακτη επιχορήγηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και δ) έσοδα από κάθε άλλη πηγή" και στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου "ότι οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές της ΕΡΤ-ΑΕ, αποτελούν παροχή προς το κοινό από επαχθή αιτία". Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών και ειδικότερα των άρθρων 1 παρ. 1, 3 α και 2 παρ.1 του Ν. 1730/1987 προκύπτει ότι η Ελληνική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση είναι Ν.Π.Ι.Δ., που λειτουργεί με την μορφή ανώνυμης εταιρείας, υπό την επωνυμία "ΕΡΤ Α.Ε." κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας υπό την εποπτείαν του Κράτους. Περαιτέρω, με την παρ. 5 του άρθρου 14 του ίδιου ως άνω νόμου 1730/1987 ορίζεται ότι "Οι διατάξεις για την παραγραφή αξιώσεων, για τόκους προσωποκράτηση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων, που ισχύουν υπέρ του Δημοσίου, εφαρμόζονται και υπέρ της "ΕΡΤ ΑΕ" και των εταιρειών που ιδρύονται με αποκλειστικά κεφάλαιά της. Οι διατάξεις της παραγράφου αυτής, εκτός από εκείνες για τόκους, δεν εφαρμόζονται για τις αξιώσεις του προσωπικού των εταιρειών αυτών που προέρχονται από την παροχή εργασίας τους για τις οποίες εφαρμόζεται η ισχύουσα νομοθεσία", ενώ ΅ε την παρ. 13 του άρθρου 19 του νό΅ου αυτού ορίζεται ότι "Για ΅ια τριετία από τη δημοσίευση του νό΅ου αυτού η "ΕΡΤ Α.Ε." και οι θυγατρικές εταιρείες της δεν υπόκεινται σε γενικούς ή ειδικούς ά΅εσους ή έ΅΅εσους φόρους, σε κάθε ΅ορφής τέλη ή δικαιώ΅ατα ή κρατήσεις ή εισφορές και γενικά απολαμβάνουν αυτοδικαίως όλες τις συναφείς απαλλαγές και ατέλειες (΅ε την επιφύλαξη της εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 18 παρ. 1 εδ. β του ν. 1642/86 και του άρθρου 15 παρ. 1 του ν. 1326/83) του Δη΅οσίου, καθώς και κάθε άλλο προνό΅ιο του, ιδίως οικονο΅ικό και δικονο΅ικό. Εξαιρούνται οι εργοδοτικές εισφορές υπέρ των ασφαλιστικών τα΅είων και οι επιβαρύνσεις για το προσωπικό τους, καθώς και οι φόροι και τα τέλη υπέρ των οργανισ΅ών τοπικής αυτοδιοίκησης. Επομένως, κατά τις διατάξεις αυτές, αναγνωρίζεται το δικαίωμα στην ΕΡΤ-ΑΕ να καταβάλει στους πιστωτές της τόκο υπερημερίας με το ειδικό επιτόκιο 6% ετησίως, το οποίο είναι μικρότερο από το γενικό επιτόκιο του τόκου υπερημερίας. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 4 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος, οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα. Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται όχι μόνον η ισότητα των Ελλήνων πολιτών έναντι του νόμου, αλλά και η ισότητα του νόμου έναντι αυτών, με την έννοια ότι ο νομοθέτης, κατά τη ρύθμιση ουσιωδώς ομοίων πραγμάτων, σχέσεων ή καταστάσεων και κατηγοριών προσώπων, δεν μπορεί να νομοθετεί κατά διαφορετικό τρόπο, εισάγοντας εξαιρέσεις και κάνοντας διακρίσεις, εκτός αν η διαφορετική ρύθμιση δεν είναι αυθαίρετη, αλλά επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος, η συνδρομή δε των ειδικών περιστάσεων ή του κοινωνικού ή δημόσιου συμφέροντος υπόκειται στον έλεγχο των δικαστηρίων (Ολ.ΑΠ 3/2006, 38/2005, 30/2005, 23/2004, 11/2008). Σύμφωνα δε με το άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος, καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή τα συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει και κατά το άρθρο 22 παρ. 1β του Συντάγματος, όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από φύλλο ή άλλη διάκριση, έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας. Κατά το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, τα δικαιώματα του ανθρώπου, ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου, τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), "παν πρόσωπον έχει δικαίωμα όπως η υπόθεση του δικαστεί δικαίως, δημοσία και εντός λογικής προθεσμίας, υπό ανεξαρτήτου και αμερόληπτου δικαστηρίου, νομίμως λειτουργούντος, το οποίο θα αποφασίσει είτε επί των αμφισβητήσεων επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως ..." ενώ με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής αυτής Σύμβασης, που επίσης κυρώθηκε με το Ν.Δ. 53/1974 και έχει, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αυξημένη έναντι των κοινών νόμων τυπική ισχύ, ορίζεται ότι "παν φυσικόν ή νομικόν πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του. Ουδείς δύναται να στερηθεί της ιδιοκτησίας του, ειμή δια λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους υπό του νόμου ή των γενικών αρχών του διεθνούς δικαίου όρους". Οι προαναφερθείσες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέτει σε ισχύ νόμους, τους οποίους κρίνει αναγκαίους προς ρύθμιση της χρήσης αγαθών, σύμφωνα με το δημόσιο συμφέρον ή προς εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων. Στην, κατά τα ανωτέρω, προεκτεινόμενη περιουσία περιλαμβάνονται όχι μόνο τα από το άρθρο 17 του Συντάγματος προστατευόμενα εμπράγματα δικαιώματα αλλά και όλα τα περιουσιακής φύσεως δικαιώματα και τα νομίμως κεκτημένα οικονομικά συμφέροντα, άρα και τα περιουσιακά ενοχικά δικαιώματα και ειδικότερα οι περιουσιακού χαρακτήρα απαιτήσεις είτε αναγνωρισμένες με δικαστική ή διοικητική απόφαση, είτε απλώς γεννημένες κατά το εθνικό δίκαιο, εφόσον υπάρχει νόμιμη προσδοκία, με βάση το ισχύον πριν από την προσφυγή στο δικαστήριο νομοθετικό καθεστώς, ότι μπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικά" (Ολ.Α.Π. 31/2007, Ολ.Α.Π. 40/1998). Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, "όλοι είναι ίσοι ενώπιον των δικαστηρίων. Κάθε πρόσωπο έχει το δικαίωμα η υπόθεσή του να δικαστεί δίκαια και δημόσια από αρμόδιο, ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο ... για αμφισβητήσεις δικαιωμάτων και υποχρεώσεων αστικού χαρακτήρα". Το ΔΣΑΠΔ έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική έννομη τάξη με το Ν. 2462/1997. Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, η αρχή της ισότητας των διαδίκων, που συνιστά ειδική εκδήλωση της αρχής της ισότητας, επιβάλλει την ίση μεταχείρισή τους από τους νόμους που προσδιορίζουν τους όρους της δικαστικής προστασίας. Επομένως, διατάξεις νόμων, με τις οποίες αναγνωρίζεται υπέρ ενός διαδίκου ευνοϊκή μεταχείριση ως προς το ανωτέρω δικαίωμα, με αποτέλεσμα να τίθεται αυτός σε θέση πλεονεκτικότερη από εκείνη του αντιδίκου του, είναι ανίσχυρες. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, το Εφετείο δέχθηκε ότι η ήδη αναιρεσίβλητη "ΕΡΤ ΑΕ", με επιταγή κάτω από το αντίγραφο εξ απογράφου πρώτου εκτελεστού της 5980/1996 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, επιτάχθηκε να καταβάλει στον καθού η ανακοπή και ήδη αναιρεσείοντα, για τόκους του οφειλομένου κεφαλαίου, το ποσό των 4.351.000 δρχ., εκ του οποίου το ποσό που αντιστοιχεί σε ποσοστό τόκων 6% ετησίως ανέρχεται σε 957.870 δρχ., το υπόλοιπο δε εκ τόκων ποσό της επιταγής, ήτοι 3.393.130 δρχ. αντιστοιχεί στο πέραν του 6% ετησίως ποσοστό τόκου. Έκρινε δε ότι, ως προς το τελευταίο αυτό ποσό τόκου, δεν είχε αξίωση ο καθού η ανακοπή κατά της ανακόπτουσας, με την αιτιολογία ότι η αναιρεσίβλητη απολάμβανε των αναφερόμενων οικονομικών και δικονομικών προνομίων του Δημοσίου, και, αφού δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση αυτής, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και, δικάζοντας επί της ανακοπής, δέχθηκε αυτή ως κατ' ουσίαν βάσιμη και ακύρωσε την επιταγή, κατά το παραπάνω ποσό. Με τις ως άνω παραδοχές της η προσβαλλόμενη απόφαση αναγνώρισε υπέρ της αναιρεσίβλητης ευνοϊκή μεταχείριση, ως προς το θέμα της επιδίκασης τόκων, με αποτέλεσμα να τίθεται αυτή σε θέση πλεονεκτικότερη από εκείνη του αναιρεσείοντος, χωρίς να δικαιολογείται τούτο από λόγους δημοσίου συμφέροντος, δοθέντος ότι το απλό ταμειακό συμφέρον του νομικού αυτού προσώπου και δη ιδιωτικού δικαίου δεν ταυτίζεται με το δημόσιο ή το γενικό συμφέρον και δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παραβίαση του δικαιώματος των πιστωτών στην περιουσία τους και την επιδίκαση για τις αξιώσεις τους τόκου μικρότερου εκείνου που καταβάλλουν οι ιδιώτες. Εξάλλου δεν συνιστά τέτοιο λόγο δημοσίου συμφέροντος, το γεγονός ότι η Ελληνική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση, (η οποία είναι Ν.Π.Ι.Δ., λειτουργεί με την μορφή ανώνυμης εταιρείας υπό την επωνυμία "ΕΡΤ Α.Ε." κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας), είναι δημόσια επιχείρηση, που ανήκει στο δημόσιο τομέα (Ν. 1256/82), ελέγχεται και εποπτεύεται από το Κράτος, το κεφάλαιο της ανήκει αποκλειστικά στο Ελληνικό Δημόσιο, στο όνομα του οποίου εκδίδεται ένας ονομαστικός αναπαλλοτρίωτος τίτλος (μετοχή) και δεν επιδιώκει την απόκτηση κέρδους. Η επέκταση αυτή και στην αναιρεσίβλητη ΕΡΤ Α.Ε. της διατάξεως του άρθρου 21 του δευτέρου κεφαλαίου του κώδικα νό΅ων περί δικών του Δη΅οσίου (β.δ. της 26.6/10-7-1944), η οποία ορίζει ότι ανά΅εσα στα ουσιαστικά προνό΅ια του Δη΅οσίου συγκαταλέγεται και το ποσοστό του τόκου υπερημερίας που καταβάλλεται από το Δη΅όσιο και το οποίο ανέρχεται σε 6%, δηλαδή σε ποσοστό λιγότερο του 1/2 από εκείνο που υποχρεούται να καταβάλει ο οφειλέτης του Δη΅οσίου και το οποίο ισχύει για όλους τους άλλους διαδίκους, έρχεται σε αντίθεση α) ΅ε τα άρθρα 4 παρ. 1, και 20 παρ. 1 του Συντάγματος, αφού ΅ε αυτή αναγνωρίζεται υπέρ της ΕΡΤ Α.Ε. ευνοϊκή ΅εταχείριση, ενώ τίθεται σε δυσμενέστερη θέση έναντι αυτής ο άλλος διάδικος, β) με το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, αφού δεν προκύπτει ότι υφίσταται λόγος δη΅οσίου συμφέροντος, που να καθιστά ανεκτή τη διαφοροποίηση αυτή, γ) ΅ε την διάταξη του άρθρου 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, ενόψει του ότι γίνεται προσβολή της περιουσίας του δανειστή της ΕΡΤ Α.Ε. (στην προκειμένη περίπτωση του αναιρεσείοντος), χωρίς να γίνεται επίκληση σοβαρού λόγου δη΅οσίου συμφέροντος και δ) ΅ε την ήδη και συνταγματικώς κατοχυρωμένη (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος) αρχή της αναλογικότητας. Η αρχή αυτή, η οποία υπαγορεύει την τήρηση της αναλογίας ανά΅εσα στον επιδιωκόμενο σκοπό και τα ΅έσα που χρησιμοποιούνται προδήλως προσβάλλεται στην προκειμένη περίπτωση. Και τούτο, διότι και αν θεωρηθεί ότι ο επιδιωκόμενος σκοπός είναι η προστασία της ΕΡΤ Α.Ε., το καταβαλλόμενο ποσοστό 6% ως τόκος υπερημερίας, δηλαδή λιγότερο του 1/2 από εκείνο που υποχρεούται να καταβάλλει ο οφειλέτης ιδιώτης, δεν είναι αναλογικό. Το προαναφερόμενο προνόμιο δεν είναι νομικά λογικό να εφαρμόζεται υπέρ μιας ανώνυμης εταιρείας, όπως είναι πλέον η ΕΡΤ-ΑΕ, η οποία αναπτύσσει και επιχειρηματικές δραστηριότητες, μέσω των θυγατρικών της εταιρειών, ενόψει του ότι στην παρ. 1 του άρθρου 14 ορίζεται, μεταξύ των άλλων και ότι πόροι της ΕΡΤ είναι και τα έσοδα από διαφημίσεις και από κάθε άλλη πηγή και ακόμη ότι οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές της ΕΡΤ-ΑΕ, αποτελούν παροχή προς το κοινό από επαχθή αιτία και συνεπώς είναι πλέον νομικά ισότιμη με κάθε άλλη ανώνυμη εταιρεία και λειτουργεί σύμφωνα με τους κανόνες της ελεύθερης οικονομίας (πρβλ. Ολ ΑΠ.(πλήρη) 5/2011, που έκρινε ότι η προβλεπόμενη επέκταση της ως άνω διάταξης του άρθρου 21 του Κώδικα νόμων περί δικών του Δημοσίου, ως προς το ποσοστό του επιτοκίου και στον ΟΛΠ ΑΕ., που αποτελεί επίσης επιχείρηση κοινής ωφέλειας, αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, ΟλΑΠ 23/2004 που έκρινε ότι η προβλεπομένη επέκταση της ως άνω διάταξης ως προς την έναρξη τοκοφορίας από την επίδοση ΅όνο καταψηφιστικής αγωγής και στην ΟΣΕ ΑΕ, που επίσης αποτελεί επιχείρηση κοινής ωφελείας, αντίκειται στα άρθ. 4§1 και 20§1 του Συντάγματος, καθώς και ΟλΑΠ 11/2008, κατά την οποία η επέκταση επίσης στην ΟΣΕ ΑΕ της προβλεπομένης για το Δη΅όσιο βραχυπρόθεσμης παραγραφής των κατ' αυτής αξιώσεων των εργαζο΅ένων της προσκρούει στις διατάξεις των άρθ. 4§§1 και 2, 20§1, 22§1 β, 25§1 του συντάγματος, 6 της ΕΣΔΑ και 14 του Διεθνούς Συ΅φώνου για τα Ατο΅ικά και Πολιτικά Δικαιώ΅ατα, που κυρώθηκε από την Ελλάδα ΅ε το ν. 2462/1997). Έπρεπε, επομένως, το Εφετείο να ΅ην εφαρμόσει τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 14 παρ. 5 του ν. 1730/1987, οι οποίες προβλέπουν χα΅ηλό τόκο υπερημερίας υπέρ της αναιρεσίβλητης ΕΡΤ ΑΕ, ώστε είναι βάσι΅ος ο παραπεμφθείς στην ολομέλεια δεύτερος λόγος αναίρεσης, όπως συμπληρώνεται από τον Εισηγητή (άρθρο 562 παρ. 4 ΚΠολΔ), ΅ε τον οποίο προβάλλεται, ο΅οίως, αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ. Μετά από αυτά, πρέπει 1) να αναιρεθεί, εν μέρει, η προσβαλλόμενη απόφαση και ειδικότερα, κατά το μέρος της με το οποίο δέχθηκε την από 28-11-2000 ανακοπή της αναιρεσίβλητης και ακύρωσε την από 24-11-2000 επιταγή του αναιρεσείοντος, κατά το αιτούμενο ποσό των 9.957,82 ευρώ (3.393.130 δραχμών), που αντιστοιχεί στο πέραν του 6% ετησίως ποσοστού του νομίμου τόκου υπερημερίας, 2) να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλους δικαστές (580 παρ.3 ΚΠολΔ) και 3) να συμψηφιστούν τα δικαστικά έξοδα, γιατί η ερμηνεία των κανόνων δικαίου που εφαρμόστηκαν ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (179, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει καταργη΅ένη τη δίκη που ανοίχθηκε με την, από 18-3-2011, πρόσθετη παρέμβαση της Εταιρείας με την επωνυμία "Γ. Κ. - Ε. Δ. ΟΕ" και το διακριτικό τίτλο "ATLANTIC PICTURES".

Αναιρεί, την προσβαλλόμενη, με αριθμό 6509/2004, απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το ως άνω μέρος, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Φεβρουαρίου 2012 και δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 22 Μαρτίου 2012.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Πρόεδρος: Ρένα Ασημακοπούλου
Λήμματα: Ποσοστό τόκου 6% για τις οφειλές της "Ελληνικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης ΑΕ" και παραδεκτό πρότασης του λόγου στον Άρειο Πάγο ,Αντισυνταγματικότητα διατάξεων παρ. 5 άρθρ. 14 ν. 1730/1987
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
 
Δημοσίευση: ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ
ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ
Ετος: 2012
Τόμος: 60